قفسه کتاب

کتاب «صراحت تمام عیار» نوشته کیم اسکات هست؛ مدیری که در گوگل و اپل کار کرده و بعد ها مربی مدیران در شرکت های فناوری شده.

ایده اصلی کتاب یک نمودار ساده دو محوری است. یک محور «اهمیت دادن شخصی» به آدم هاست و محور دیگر «به چالش کشیدن مستقیم» آن ها. از ترکیب این دو، چهار حالت به دست می آید:

• صراحت تمام عیار: هم اهمیت می دهی و هم رک حرفت را می زنی؛ حالتی که باید دنبالش باشیم
• تهاجم آزاردهنده: رک هستی ولی به آدم اهمیت نمی دهی
• همدلی ویرانگر: آنقدر مراقب احساسات طرف هستی که حرف اصلی را نمی زنی
• ریاکاری فریبکارانه: نه اهمیت می دهی و نه صادقی

نکته جالب کتاب این است که بیشتر مدیرها در حالت «همدلی ویرانگر» گیر می کنند. از ترس ناراحت کردن تیم، بازخورد واقعی نمی دهند و همین در بلندمدت به همان آدم ها ضربه می زند.

بخش های بعدی کتاب کاملا عملی هستند؛ اینکه چطور بازخورد بخواهیم، چطور بازخورد بدهیم، چطور جلسه های یک به یک داشته باشیم و چطور تیمی بسازیم که در آن حرف زدن راحت باشد.

به نظر من برای مدیرهای فنی، مخصوصا آن هایی که تازه وارد نقش مدیریت شده اند، این کتاب یکی از کاربردی ترین هاست. خیلی از مشکلات تیم ها از بازخوردهایی می آید که هیچ وقت گفته نشده اند.

کتاب «طرز فکر» نوشته کارول دوک هست؛ روانشناس دانشگاه استنفورد که سال ها روی انگیزه و موفقیت تحقیق کرده.

حرف اصلی کتاب این است که آدم ها دو نوع ذهنیت دارند:

• ذهنیت ثابت: باور اینکه هوش و استعداد چیزی ثابت است؛ یا داری یا نداری
• ذهنیت رشد: باور اینکه توانایی ها با تلاش، یادگیری و تمرین رشد می کنند

آدمی با ذهنیت ثابت از شکست می ترسد، چون شکست را نشانه کم بودن استعدادش می بیند. برای همین سراغ چالش نمی رود و از بازخورد فرار می کند. ولی آدمی با ذهنیت رشد شکست را بخشی از یادگیری می بیند و برای همین ریسک می کند و جلو می رود.

دوک این ایده را در موقعیت های مختلف بررسی می کند؛ ورزش، مدرسه، کسب وکار، رابطه ها و تربیت بچه ها. یکی از نکته های معروف کتاب این است که تعریف کردن از «باهوش بودن» بچه ها می تواند به ضررشان باشد؛ بهتر است از تلاش و روششان تعریف کنیم.

به نظر من این کتاب برای مدیرها هم خیلی مهم است. طرز فکر یک تیم به اینکه با اشتباه ها چطور برخورد می شود بستگی زیادی دارد. اگر اشتباه کردن تنبیه شود، تیم کم کم ذهنیت ثابت پیدا می کند و دیگر کسی ریسک نمی کند.

کتاب «بازی بی نهایت» نوشته سایمون سینک هست؛ همان نویسنده «با چرا شروع کنید» که این بار ایده اش را از مفهوم بازی های محدود و نامحدود گرفته است.

بازی محدود بازیکن های مشخص، قانون ثابت و پایان معلوم دارد؛ مثل فوتبال که یک برنده و یک بازنده دارد. ولی بازی نامحدود پایان ندارد؛ بازیکن ها می آیند و می روند، قانون ها تغییر می کنند و هدف بردن نیست، هدف ادامه دادن بازی است. حرف سینک این است که کسب وکار، سیاست و زندگی بازی های نامحدود هستند، ولی خیلی از مدیرها با ذهنیت بازی محدود در آن ها بازی می کنند؛ دنبال برد کوتاه مدت، عدد فصل بعد و شکست دادن رقیب.

سینک پنج اصل برای بازی کردن با ذهنیت نامحدود معرفی می کند:

• داشتن یک هدف عادلانه و الهام بخش که از خود سازمان بزرگ تر باشد
• ساختن تیم هایی که به هم اعتماد دارند
• دیدن رقیب به عنوان کسی که از او یاد می گیریم، نه دشمن
• انعطاف برای تغییر مسیر وقتی لازم است
• شجاعت برای رهبری، حتی وقتی به ضرر کوتاه مدت است

به نظر من این کتاب برای مدیرهایی که زیر فشار عددهای کوتاه مدت هستند تلنگر خوبی است. یادآوری می کند که هدف فقط بردن این فصل نیست؛ ماندن و ساختن چیزی پایدار است.

کتاب «گستره» نوشته دیوید اپستین هست؛ روزنامه نگار علمی که قبلا درباره ورزش و استعداد هم کتاب نوشته بود. سوالی که روی جلد آمده خلاصه کتاب است: عمق یا وسعت؟

باور رایج این است که برای موفق شدن باید از بچگی روی یک چیز تمرکز کرد و هزاران ساعت تمرین تخصصی داشت. اپستین با مثال تایگر وودز و راجر فدرر شروع می کند. تایگر از کودکی فقط گلف بازی کرد، ولی فدرر سال ها ورزش های مختلف را امتحان کرد و دیرتر سراغ تنیس رفت. هر دو به اوج رسیدند، ولی مسیر فدرر خیلی رایج تر از چیزی است که فکر می کنیم.

چند ایده اصلی کتاب:

• محیط های یادگیری مهربان و بدخیم: در محیط هایی مثل شطرنج که قانون ها ثابت اند، تخصص زودهنگام جواب می دهد؛ ولی در دنیای واقعی که پیچیده و متغیر است، نه
• دوره نمونه برداری: امتحان کردن چند مسیر قبل از انتخاب، اتلاف وقت نیست
• تفکر قیاسی: آدم هایی که از حوزه های مختلف آمده اند، راه حل های تازه تری پیدا می کنند
• تطابق: پیدا کردن کاری که واقعا با تو جور است مهم تر از شروع زودتر است

به نظر من این کتاب برای آدم های حوزه نرم افزار که مسیرشان پر از تغییر نقش و تکنولوژی است، خیلی دلگرم کننده است. نشان می دهد تجربه های متنوع، حتی آن هایی که بی ربط به نظر می رسند، در آینده به کار می آیند.

کتاب «اصل گرایی» نوشته گرگ مک کیون هست؛ مشاوری که سال ها با مدیران و تیم ها در سیلیکون ولی کار کرده و دیده که آدم های توانمند چطور زیر بار کارهای زیاد له می شوند.

حرف اصلی کتاب این است که «همه کار را با هم انجام دادن» یک توهم است. وقتی به همه چیز بله بگوییم، در واقع به چیزهای مهم نه گفته ایم. اصل گرایی یعنی آگاهانه انتخاب کنیم چه چیزی واقعا مهم است و بقیه را با شجاعت کنار بگذاریم.

مک کیون این مسیر را در سه مرحله توضیح می دهد:

• کاوش: وقت گذاشتن برای فکر کردن، دیدن و فهمیدن اینکه چه چیزی واقعا ارزش دارد
• حذف: نه گفتن محترمانه، کنار گذاشتن تعهدهای اضافه و پذیرفتن اینکه هر انتخابی یک بده بستان است
• اجرا: ساختن روال هایی که انجام کارهای مهم را بدون فشار و آسان کند

یکی از نکته هایی که کتاب روی آن تاکید می کند این است که اگر خودمان اولویت هایمان را مشخص نکنیم، بالاخره یک نفر دیگر این کار را برایمان می کند.

به نظر من برای کسی که در محیط کاری شلوغ مدیریت می کند و هر روز با درخواست های جدید روبرو است، این کتاب یادآوری خیلی خوبی است. ایده اش ساده است ولی اجرایش تمرین می خواهد.

کتاب «با چرا شروع کنید» نوشته سایمون سینک هست؛ کسی که بیشتر با سخنرانی معروفش در TED درباره «دایره طلایی» شناخته می شود.

ایده اصلی کتاب همان دایره طلایی است: سه حلقه تو در تو که از بیرون به داخل «چه»، «چطور» و «چرا» هستند. بیشتر سازمان ها از بیرون شروع می کنند؛ می گویند چه می فروشند و چطور بهتر از بقیه هستند. ولی سازمان ها و رهبرانی که آدم ها را واقعا جذب می کنند از داخل شروع می کنند؛ اول می گویند چرا کاری را انجام می دهند و به چه چیزی باور دارند.

سینک برای حرفش مثال های زیادی می آورد؛ از اپل گرفته تا برادران رایت و مارتین لوتر کینگ. حرفش این است که آدم ها چیزی را که می فروشی نمی خرند، دلیل انجامش را می خرند.

کتاب در ادامه درباره این صحبت می کند که:

• اعتماد و وفاداری از باورهای مشترک ساخته می شود، نه از تخفیف و ترفند
• وقتی سازمان بزرگ می شود، «چرا» کم کم گم می شود
• رهبر باید «چرا» را زنده نگه دارد و آن را به تیم منتقل کند

به نظر من ایده کتاب خیلی قوی است، هرچند بعضی جاها تکرار زیاد دارد و می شد کوتاه تر نوشته شود. برای کسی که تیم می سازد یا محصول تعریف می کند، فکر کردن به «چرا» تمرین خیلی مفیدی است.

کتاب «مدیریت توجه» نوشته نیر ایال با همکاری جولی لی هست و سمیه قوامی نژاد آن را ترجمه کرده. نیر ایال قبلا کتاب معروفی درباره طراحی محصولاتی نوشته بود که کاربر را درگیر خودشان می کنند؛ و این بار سراغ روی دیگر ماجرا رفته: اینکه ما چطور از این درگیری رها شویم.

حرف اصلی کتاب این است که حواس پرتی فقط تقصیر گوشی و شبکه های اجتماعی نیست. ریشه اصلی آن درون خودمان است؛ ما از احساس های ناخوشایند مثل بی حوصلگی، اضطراب یا خستگی فرار می کنیم و حواس پرتی راه فرار آسانی است.

ایال چهار قدم پیشنهاد می کند:

• شناختن محرک های درونی: فهمیدن اینکه از چه احساسی فرار می کنیم
• برای کشش وقت بگذار: برنامه ریزی زمان بر اساس ارزش ها، نه لیست کارها
• محرک های بیرونی را مهار کن: نوتیفیکیشن ها، جلسه های بی هدف و پیام های پشت سر هم
• پیش تعهد: از قبل برای خودت مانع بگذار تا در لحظه وسوسه نشوی

کتاب در آخر درباره حواس پرتی در محیط کار، تربیت بچه ها و رابطه ها هم صحبت می کند.

به نظر من نکته خوب کتاب این است که تکنولوژی را شیطان نمی کند. مسئولیت را به خود ما برمی گرداند و راه حل های عملی می دهد. برای کسی که روزش بین جلسه و پیام و کار عمیق تقسیم می شود خیلی کاربردی است.

کتاب «خلق رفتارهای ماندگار» نوشته مارشال گلدسمیت با همکاری مارک رایتر هست و محسن وارثی آن را ترجمه کرده. گلدسمیت یکی از شناخته شده ترین کوچ های مدیران ارشد دنیاست و سال ها با مدیرعامل های بزرگ روی تغییر رفتار کار کرده.

حرف اصلی کتاب این است که ما معمولا فکر می کنیم رفتارمان را خودمان کنترل می کنیم، ولی در واقع محیط اطراف مدام رفتار ما را تحریک می کند؛ آدم ها، جلسه ها، موقعیت ها و حتی ساعت روز. برای همین است که با وجود اینکه می دانیم چه کاری درست است، باز هم همان رفتارهای قبلی را تکرار می کنیم.

گلدسمیت چند ابزار ساده ولی جدی پیشنهاد می کند:

• سوال های روزانه: هر شب از خودت بپرسی آیا تمام تلاشم را کردم تا فلان رفتار را داشته باشم؟ تاکید روی «تلاش من» است، نه روی شرایط
• شناختن محرک ها و فهمیدن اینکه کدام موقعیت ها ما را از مسیر خارج می کنند
• ساختار دادن: چون اراده تنها کافی نیست، باید برای تغییر برنامه و چارچوب داشت
• کنار گذاشتن بهانه هایی که ذهن برای فرار از تغییر می سازد

به نظر من نکته جالب کتاب این است که تغییر را ساده نشان نمی دهد. قبول می کند که تغییر رفتار سخت است و برای همین راه حل هایش عملی اند. برای مدیرها و هر کسی که می خواهد یک رفتار مشخص را در خودش تغییر دهد مفید است.

کتاب «هنر شفاف اندیشیدن» نوشته رولف دوبلی هست؛ نویسنده و کارآفرین سوئیسی که این کتاب را بیشتر برای خودش نوشته بود تا اشتباه های فکری اش را بشناسد.

کتاب از فصل های خیلی کوتاه تشکیل شده و هر فصل یکی از خطاهای شناختی را توضیح می دهد؛ اشتباه هایی که مغز ما به صورت سیستماتیک تکرار می کند. چند نمونه معروف:

• سوگیری بازمانده: فقط موفق ها را می بینیم و فکر می کنیم موفقیت آسان است
• هزینه هدر رفته: چون قبلا وقت و پول گذاشته ایم، به کار اشتباه ادامه می دهیم
• سوگیری تایید: دنبال اطلاعاتی می گردیم که باور قبلی مان را تایید کند
• اثبات اجتماعی: کاری را انجام می دهیم چون بقیه انجامش می دهند
• لنگر انداختن: اولین عددی که می شنویم روی قضاوتمان اثر می گذارد

دوبلی برای هر خطا مثال های ساده و روزمره می آورد و در آخر هر فصل هم توصیه کوتاهی می کند.

به نظر من این کتاب برای هر کسی که تصمیم گیری بخشی از کارش است مفید است. وقتی اسم این خطاها را بدانی، راحت تر در جلسه ها و تصمیم های خودت پیدایشان می کنی. مثلا ادامه دادن یک پروژه شکست خورده فقط به خاطر هزینه ای که قبلا شده، در دنیای نرم افزار خیلی آشناست.

کتاب «تئوری انتخاب» نوشته ویلیام گلسر هست؛ روانپزشک آمریکایی که با واقعیت درمانی و همین نظریه انتخاب شناخته می شود.

حرف اصلی کتاب این است که تقریبا همه رفتارهای ما انتخاب خودمان است و تنها کسی که می توانیم کنترلش کنیم خودمان هستیم. مشکل از جایی شروع می شود که سعی می کنیم دیگران را کنترل کنیم؛ همسر، بچه، همکار یا کارمندمان. گلسر به این طرز فکر «روانشناسی کنترل بیرونی» می گوید و آن را ریشه بیشتر مشکلات رابطه ها می داند.

گلسر می گوید ما پنج نیاز اساسی داریم: بقا، عشق و تعلق، قدرت، آزادی و تفریح. رفتارهای ما تلاش هایی برای برآوردن این نیازها هستند.

او هفت عادت مخرب در رابطه ها را نام می برد؛ مثل انتقاد کردن، سرزنش کردن، غر زدن، تهدید کردن و تنبیه کردن. در مقابل، هفت عادت سازنده را پیشنهاد می کند؛ مثل حمایت کردن، گوش دادن، تشویق کردن، اعتماد کردن و مذاکره روی تفاوت ها.

به نظر من این کتاب برای مدیرها هم خیلی حرف دارد. خیلی وقت ها فکر می کنیم با فشار و کنترل می شود تیم را جلو برد، ولی در عمل این روش رابطه را خراب می کند و انگیزه واقعی را از بین می برد. البته کتاب گاهی بیش از حد ساده سازی می کند، ولی ایده اصلی اش ارزش فکر کردن دارد.

کتاب «هنر خوب زندگی کردن» نوشته رولف دوبلی هست؛ نویسنده سوئیسی که قبلا با «هنر شفاف اندیشیدن» شناخته شده بود. این کتاب هم همان ساختار را دارد: فصل های کوتاه که هر کدام یک ایده را توضیح می دهند.

اگر «هنر شفاف اندیشیدن» درباره خطاهای فکر بود، این کتاب درباره ابزارهای فکری برای زندگی خوب است. دوبلی از روانشناسی، فلسفه رواقی، اقتصاد و تجربه های خودش کمک می گیرد و هر فصل را با یک مثال ساده و ملموس شروع می کند.

چند نمونه از ایده های کتاب:

• بیشتر چیزهایی که داریم حاصل شانس است، نه فقط تلاش خودمان؛ پس فروتن باشیم
• حوزه تخصص خودت را بشناس و بیرون از آن با احتیاط تصمیم بگیر
• لازم نیست درباره همه چیز نظر داشته باشی
• موفقیت درونی و آرامش ذهن مهم تر از موفقیت بیرونی است
• قوانین شخصی ساده بساز تا هر بار مجبور به تصمیم گیری نباشی

به نظر من خوبی کتاب این است که می شود هر جای آن را باز کرد و یک فصل خواند. برای مترو و زمان های کوتاه انتظار عالی است. البته بعضی فصل ها سطحی تر از بقیه هستند و همه ایده ها به یک اندازه کاربردی نیستند.

کتاب «ساعت ساز نابینا» نوشته ریچارد داوکینز هست؛ زیست شناس تکاملی و یکی از شناخته شده ترین نویسنده های کتاب های علمی عمومه.

اسم کتاب از یک استدلال قدیمی می آید: اگر وسط بیابان یک ساعت پیدا کنی، می فهمی که یک ساعت ساز آن را ساخته؛ پس موجودات زنده با این همه پیچیدگی هم حتما طراح دارند. داوکینز در این کتاب جواب این استدلال را می دهد و می گوید ساعت ساز طبیعت وجود دارد، ولی نابیناست؛ یعنی انتخاب طبیعی، که بدون برنامه و بدون هدف کار می کند.

نکته اصلی کتاب «انتخاب انباشتی» است. تغییرهای خیلی کوچک و تصادفی، اگر نسل به نسل جمع شوند و فقط آن هایی که مفیدند باقی بمانند، در زمان طولانی به ساختارهای خیلی پیچیده مثل چشم یا بال می رسند. داوکینز برای نشان دادن این ایده حتی یک برنامه کامپیوتری ساده هم نوشته و نتیجه اش را در کتاب آورده.

کتاب در بخش های مختلف سراغ این موضوع ها می رود:

• تفاوت شانس محض با انتخاب انباشتی
• اینکه چرا پیچیدگی لزوما نشانه طراحی نیست
• نقد نظریه هایی که با تکامل تدریجی مخالفند

به نظر من این کتاب کمی از فضای کتاب های همیشگی من دور است، ولی برای کسی که به علم و طرز فکر علمی علاقه دارد خواندنی است. جالب اینجاست که ایده بهبود تدریجی و انباشتی، به دنیای نرم افزار هم خیلی نزدیک است.

کتاب «مهره حیاتی» نوشته ست گادین هست؛ نویسنده و بازاریاب شناخته شده ای که با نوشته های کوتاه و تند و تیزش معروف است. سوالی که روی جلد کتاب آمده خلاصه حرف اوست: آیا غیرقابل جایگزین هستید؟

گادین می گوید سیستم کارخانه ای سال ها به ما یاد داده که پیچ و مهره های قابل تعویض باشیم؛ دستور بگیریم، طبق دستورالعمل کار کنیم و دردسر درست نکنیم. ولی دنیای امروز دیگر به این آدم ها نیاز ندارد. کارهای تکراری یا خودکار می شوند یا به جایی ارزان تر می روند. چیزی که ارزش دارد آدمی است که سازمان بدون او لنگ می زند؛ همان مهره حیاتی.

چند ایده اصلی کتاب:

• کار را به عنوان هنر ببین؛ چیزی که در آن خلاقیت و تعهد خودت را می گذاری
• کار احساسی، یعنی اهمیت دادن به آدم ها و نتیجه، به اندازه مهارت فنی ارزش دارد
• بخشی از مغز ما از ریسک و دیده شدن می ترسد و مدام مقاومت می کند
• کار را تمام کن و تحویل بده؛ ایده ای که منتشر نشود ارزشی ندارد

به نظر من کتاب کمی تکراری است و بیشتر شبیه مجموعه ای از یادداشت های انگیزشی است، ولی پیامش مهم است. مخصوصا برای کسی که در شغلش احساس می کند فقط دارد دستور اجرا می کند، تلنگر خوبی است.

کتاب «سه شنبه ها با موری» نوشته میچ آلبوم هست؛ روزنامه نگار ورزشی آمریکایی که این کتاب را بر اساس تجربه واقعی خودش نوشته.

میچ سال ها بعد از فارغ التحصیلی، به طور اتفاقی می فهمد استاد محبوب دوران دانشگاهش، موری شوارتز، به بیماری ALS مبتلا شده و زمان زیادی برایش باقی نمانده. میچ که حالا درگیر کار و پول و زندگی پرمشغله است، به دیدن موری می رود و این دیدار تبدیل به قراری هر هفته ای در روزهای سه شنبه می شود؛ آخرین کلاس استاد، با یک شاگرد.

در هر جلسه درباره یکی از موضوع های بزرگ زندگی صحبت می کنند:

• مرگ و ترس از آن
• خانواده و ارتباط با آدم ها
• عشق و بخشش
• پول و فرهنگی که ارزش ها را اشتباه به ما یاد می دهد
• پیر شدن و معنای زندگی

قدرت کتاب در سادگی اش است. موری حرف های پیچیده نمی زند؛ حرف هایی می زند که همه ما می دانیم ولی در شلوغی زندگی فراموش می کنیم.

به نظر من این کتاب از آن هایی است که فنی نیست ولی ارزش خواندن دارد. کوتاه است، روان است و آدم را برای چند لحظه از سرعت زندگی روزمره بیرون می کشد تا به چیزهای مهم تر فکر کند.

کتاب «چگونه کتاب بخوانیم» نوشته مورتیمر آدلر و چارلز ون دورن هست؛ کتابی قدیمی که اولین بار دهه ها پیش منتشر شد و هنوز یکی از بهترین منابع برای یاد گرفتن درست خواندن است.

حرف اصلی کتاب این است که خواندن فقط رد شدن از روی کلمه ها نیست. خواندن یک فعالیت فعال است و خواننده خوب با کتاب درگیر می شود؛ سوال می پرسد، یادداشت برمی دارد و با نویسنده بحث می کند.

آدلر چهار سطح خواندن را معرفی می کند:

• خواندن ابتدایی: همان سواد خواندن که در مدرسه یاد گرفتیم
• خواندن بازرسی: نگاه سریع به کتاب برای فهمیدن ساختار و موضوعش، قبل از خواندن کامل
• خواندن تحلیلی: خواندن عمیق؛ فهمیدن حرف اصلی، استدلال ها و قضاوت درباره آن ها
• خواندن موضوعی: خواندن چند کتاب درباره یک موضوع و مقایسه آن ها با هم

کتاب برای هر سطح قاعده های مشخصی دارد و در بخش های آخر توضیح می دهد که کتاب های تاریخی، علمی، فلسفی و ادبی را چطور باید متفاوت خواند.

به نظر من برای کسی که کتاب زیاد می خواند، این کتاب مثل یک ابزار پایه است. مخصوصا خواندن بازرسی را خیلی کاربردی دیدم؛ اینکه قبل از وقت گذاشتن روی یک کتاب، بفهمی ارزش خواندن کامل دارد یا نه.

کتاب «اثر مرکب» نوشته دارن هاردی هست؛ کسی که سال ها ناشر مجله Success بوده و بیشتر عمر کاری اش را صرف حرف زدن درباره موفقیت و بهره وری کرده.

حرف اصلی کتاب خیلی ساده است: نتیجه های بزرگ زندگی از تصمیم های بزرگ نمی آیند، از انتخاب های کوچکی می آیند که هر روز تکرار می کنیم. درست مثل سود مرکب، یک کار کوچک در کوتاه مدت هیچ اثری نشان نمی دهد، ولی بعد از چند ماه یا چند سال فاصله بزرگی می سازد. این قانون هم برای عادت های خوب صدق می کند و هم برای عادت های بد.

هاردی در کتاب سراغ چند موضوع اصلی می رود:

• انتخاب ها و اینکه چطور بیشتر کارهایمان را بدون فکر انجام می دهیم
• عادت ها و راه ساختن یا ترک کردنشان
• مومنتوم؛ یعنی شروع کردن سخت است ولی ادامه دادن کم کم آسان تر می شود
• تاثیر آدم ها و محیط اطراف روی رفتار ما

به نظر من ارزش کتاب در این است که آدم را وادار می کند به کارهای کوچک روزمره اش با دقت بیشتری نگاه کند. ایده هایش خیلی جدید نیستند و بعضی جاها لحن انگیزشی اش زیاد می شود، ولی برای شروع مسیر ساختن عادت ها کتاب سرراست و خوبی است.

کتاب «دوباره فکر کن» نوشته آدام گرانت هست؛ روانشناس سازمانی و استاد دانشگاه وارتون که کتاب هایش معمولا ترکیبی از تحقیق علمی و داستان های واقعی است.

ایده اصلی کتاب این است که در دنیایی که سریع تغییر می کند، توانایی «دوباره فکر کردن» و کنار گذاشتن باورهای قدیمی از باهوش بودن مهم تر است. ما معمولا عاشق نظرهای خودمان هستیم و به جای اینکه آن ها را محک بزنیم، از آن ها دفاع می کنیم.

گرانت می گوید ما در بحث ها معمولا در یکی از این سه نقش فرو می رویم:

• واعظ: وقتی می خواهیم باورمان را تبلیغ کنیم
• دادستان: وقتی می خواهیم ثابت کنیم طرف مقابل اشتباه می کند
• سیاستمدار: وقتی دنبال تایید دیگران هستیم

پیشنهاد او این است که بیشتر مثل یک دانشمند فکر کنیم؛ نظرمان را یک فرضیه ببینیم و با داده های جدید آماده تغییرش باشیم.

کتاب در بخش های بعدی درباره این صحبت می کند که چطور دیگران را به بازنگری تشویق کنیم، چطور بحث سالم داشته باشیم و چطور در تیم ها و سازمان ها فرهنگ یادگیری بسازیم.

به نظر من این کتاب برای کسی که در محیط فنی کار می کند خیلی کاربردی است. ما هر روز درباره معماری، ابزار و روش تصمیم می گیریم و چسبیدن به نظر قبلی می تواند هزینه سنگینی داشته باشد.

کتاب «هفت عادت مردمان موثر» نوشته استیون کاوی هست و از معروف ترین کتاب های توسعه فردی دنیاست. کاوی به جای ترفندهای سریع، روی شخصیت و اصول تمرکز می کند.

کتاب هفت عادت را در یک مسیر توضیح می دهد؛ از وابستگی به استقلال و بعد به همبستگی با دیگران:

• کنشگر باش: مسئولیت واکنش هایت را بپذیر و روی دایره نفوذت تمرکز کن
• با هدف نهایی در ذهن شروع کن: بدان به کجا می خواهی برسی
• کارهای مهم را اول انجام بده: فرق مهم و فوری را بشناس
• برد/برد فکر کن: دنبال راه حلی باش که به نفع همه باشد
• اول بفهم، بعد فهمیده شو: قبل از حرف زدن واقعا گوش بده
• هم افزایی کن: از تفاوت ها برای ساختن چیزی بهتر استفاده کن
• اره را تیز کن: به جسم، ذهن، روح و رابطه هایت رسیدگی کن

سه عادت اول درباره «پیروزی شخصی» هستند و سه عادت بعدی درباره «پیروزی جمعی». عادت هفتم هم چیزی است که بقیه را زنده نگه می دارد.

به نظر من ماتریس مهم و فوری و ایده دایره نفوذ، از کاربردی ترین ابزارهایی هستند که می شود از این کتاب برداشت. کتاب طولانی است و گاهی سنگین، ولی هنوز بعد از سال ها حرف برای گفتن دارد.

کتاب «از خوب به عالی» نوشته جیم کالینز هست؛ پژوهشگر و مشاور مدیریتی که بیشتر کارهایش بر پایه تحقیق روی شرکت های واقعی است، نه نظریه های کلی.

سوال اصلی کتاب این است: چرا بعضی شرکت های خوب یک روز عالی می شوند و بقیه همیشه در همان سطح خوب می مانند؟ کالینز و تیمش سال ها داده جمع کردند و از بین صدها شرکت، فقط تعداد کمی را پیدا کردند که واقعا این جهش را داشتند و آن را حفظ کردند.

چند مفهوم کلیدی کتاب:

• رهبری سطح ۵: مدیرانی که هم فروتن هستند و هم اراده ای سرسخت دارند
• اول چه کسی، بعد چه چیزی: اول آدم های درست را سوار اتوبوس کن، بعد تصمیم بگیر کجا بروید
• روبرو شدن با واقعیت های تلخ بدون اینکه امید را از دست بدهی
• مفهوم خارپشت: پیدا کردن نقطه مشترک چیزی که در آن بهترینی، چیزی که به آن علاقه داری و چیزی که موتور اقتصادی ات را می چرخاند
• چرخ لنگر: موفقیت یک جهش ناگهانی نیست، نتیجه هل دادن مداوم در یک جهت است

به نظر من این کتاب برای هر کسی که تیم یا سازمانی را اداره می کند ارزش خواندن دارد. مخصوصا بخش آدم ها و رهبری، که خیلی با تجربه های واقعی کار تیمی جور در می آید.

کتاب «کِی» نوشته دنیل اچ. پینک هست و تیم ترجمه نشر نوین آن را ترجمه کرده. پینک نویسنده ای است که کتاب هایش درباره کار، انگیزه و رفتار آدم ها معمولا بر پایه تحقیق های علمی نوشته می شوند.

ما معمولا به این فکر می کنیم که «چه» کاری انجام دهیم و «چطور» انجامش دهیم، ولی کمتر به این فکر می کنیم که «کی». پینک با کلی تحقیق نشان می دهد که زمان بندی خیلی بیشتر از چیزی که فکر می کنیم روی نتیجه اثر دارد.

چند ایده اصلی کتاب:

• الگوی روزانه: بیشتر آدم ها یک اوج، یک افت و یک بازیابی در طول روز دارند. کارهای تحلیلی بهتر است در اوج انجام شوند و کارهای خلاقانه گاهی در زمان بازیابی
• افت بعد از ظهر: خطاها در این ساعت ها بیشتر می شود؛ حتی در بیمارستان ها
• استراحت های کوتاه خیلی بیشتر از چیزی که فکر می کنیم ارزش دارند
• شروع ها، میانه ها و پایان ها: هر کدام روی انگیزه ما اثر خاص خودشان را دارند
• هماهنگی گروهی: کار تیمی وقتی هم زمان و هم ریتم باشد بهتر پیش می رود

به نظر من کتاب خوش خوان و کاربردی است. بعد از خواندنش آدم ناخودآگاه به برنامه روزانه اش نگاه می کند و کارهای سخت را به ساعت های بهتر منتقل می کند. برای برنامه ریزی جلسه ها و کار عمیق نکته های خوبی دارد.

کتاب «سطل شما چه قدر پر است؟» نوشته تام رث و دونالد کلیفتون هست؛ هر دو از پژوهشگرهای موسسه گالوپ که سال ها روی روانشناسی مثبت و نقاط قوت آدم ها کار کرده اند.

ایده کتاب با یک استعاره ساده شروع می شود: هر کدام از ما یک سطل نامرئی داریم. وقتی کسی به ما توجه می کند، از ما قدردانی می کند یا با ما مهربان است، سطلمان پر می شود و حالمان خوب است. وقتی تحقیر می شویم یا نادیده گرفته می شویم، سطلمان خالی می شود. نکته مهم این است که ما هم با رفتارمان یا سطل دیگران را پر می کنیم یا از آن برمی داریم؛ و حالت خنثی تقریبا وجود ندارد.

نویسنده ها با داده های تحقیقاتی نشان می دهند که تعامل های مثبت چقدر روی بهره وری، رضایت شغلی و حتی سلامت آدم ها اثر دارد. در آخر هم چند راهکار ساده پیشنهاد می کنند:

• جلوی خالی کردن سطل دیگران را بگیر
• به جای اشتباه ها، روی کارهای درست نور بینداز
• دوستی های واقعی بساز
• غیرمنتظره چیزی بده؛ حتی یک تشکر کوچک
• قدردانی را به شکلی انجام بده که برای طرف مقابل معنا دارد

به نظر من کتاب خیلی کوتاه و ساده است و در یک نشست خوانده می شود. ولی برای مدیرها یادآوری مهمی دارد: یک جمله قدردانی ساده خیلی بیشتر از چیزی که فکر می کنیم اثر دارد.